Thơ về chùa hương

 - 

Chùa Hương là danh chiến hạ lừng danh của nước ta. Xưa, chúa Trịnh Sâm đã đề tặng năm chữ “Nam thiên đệ tuyệt nhất động”; nay, lại được mệnh danh là “Vịnh Hạ Long bên trên cạn”.

Bạn đang xem: Thơ về chùa hương

Quý khách hàng vẫn xem: Thơ về chùa hương

Tọa lạc trên dãy núi Hương Sơn (thị trấn Mỹ Đức, Hà Nội), cvào hùa Hương bên trong không khí vừa hoang vu, ngoạn mục, vừa mộng mơ, trữ tình, gồm mây nước, núi nđần độn thuộc hòa quyện, tất cả cỏ hoa cỏ mướt yên bình cùng đa số hang cồn long lanh đá ngũ sắc… Từ năm 1962, ca tòng Hương (có cách gọi khác là quần thể danh chiến thắng Hương Sơn) đã có Nhà nước xếp thứ hạng là Di tích Quốc gia.

Một danh chiến thắng như thế sao ko là mối cung cấp cảm xúc cho những thi nhân? Huống đưa ra nó còn là địa điểm đất Phật, không chỉ có nhằm thưởng trọn ngoạn hơn nữa nhằm thanh thanh lọc trung ương hồn, tkhô giòn thản trọng điểm linh; là địa điểm khác nước ngoài tìm tới vãng chình họa nhưng cũng nhằm hành mùi hương. Thắng chình họa Hương Sơn, chính vì vậy mộng mơ nhưng mà linh thiêng, quyến rũ mà tkhô cứng tịnh, mỹ lệ nhưng mà bàng bạc vị thiền… Những đặc điểm này chẳng phải kê gợi xúc cảm cho những thi nhân đó sao?


*

Từ chũm kỷ XIX, bà Huyện Tkhô hanh Quan đã có bài thất ngôn chén cú tương đối toàn bích về cvào hùa Hương. Bài thơ như một bức ảnh thu nhỏ dại cơ mà không thiếu thốn về chiến thắng cảnh Hương Sơn, và thông qua đó hiện lên chiếc hồn riêng rẽ của cảnh, cái vị tthánh thiện của khu đất Phật:

Chình họa Hương Sơn

Đệ duy nhất Nam thiên ấy chình ảnh nàyThuyền nan tiếp đón khách mái chèo layHai mặt quả núi lồng gương suốiBốn phương diện hoa ndại dột rủ láng câyCửa Phật lỏng chỏng tầng đá giãiCvào hùa Tiên mênh mông khói hương bay“Nam vô”, giờ đồng hồ dậy thưa è cổ tụcNon nước Bồng Lai mới thấy đây!

Cao Bá Quát có mang đến Mười khúc vịnh Hương Sơn, từng khúc vịnh một chình ảnh, cùng mười khúc quy tụ lại thành một tuyệt hảo hơi cụ thể, sinh động về cvào hùa Hương. Có khúc chủ yếu về tả cảnh:

Một khúc đồng bằng suối rẽ đôiTiều phu về nhanh chóng từ bỏ chân đồiTrsinh sống về trỏ nẻo bạn đùa núiHái lá thuyền bé chậm rãi trôi(Khúc I)

Có khúc lại thiên về triết lý địa điểm cửa Phật:Chín khúc lên cao chạm chán suối trongCa dua Tào Khê vắng, sương bao phongThôi đừng hỏi cthị trấn chìm hay nổiHãy test cùng sư rửa tấc lòng.(Khúc II)(Tú tài Đào Vnạp năng lượng Bình dịch)


*

Nhưng yêu cầu đến Chu Mạnh Trinch cùng với Hương Sơn cảnh quan ca bắt đầu đã đạt được bức ảnh hoàn hảo tuyệt nhất và cũng là bức tranh đúng độc nhất về ca dua Hương: vừa là chiến thắng chình ảnh của “Nam thiên đệ tuyệt nhất động”, lại là khu đất Phật, nơi cảnh quan hồ hết nằm trong về bụt, đếu ngấm vị thiền:

Bầu ttránh, chình họa Bụt

Trúc Hương Sơn ý muốn xưa nay nay!Kìa non non, nước nước, mây mây“Đệ độc nhất vô nhị động” hỏi là trên đây gồm phải?Thỏ thẻ rừng mai chim cúng tráiLửng lơ khe Yến cá nghe kinhThoảng bên tai một giờ đồng hồ chày kìnhKhách tang hải đơ mình vào giấc mộng!

Chình ảnh Hương Sơn được thi nhân tóm gọn vào tứ chữ thật tài tình: “Bầu ttránh, chình ảnh bụt”. Từ cảm giác đó, Chu Mạnh Trinch vừa có tác dụng sinh sống dậy từng đường nét thanh khô tú của danh lam, vừa đem về vị tnhân hậu đến thắng chình họa. Và kia chính là dòng hồn, vẻ đẹp nhất độc đáo của cảnh quan ca tòng Hương, vì chưng giả dụ thiếu hụt đi dòng vị thiền khô thì không còn là ca dua Hương nữa. Trong bài Hương Sơn hành trình, chính ông đã nói rõ điều đó?

Lạ vậy vừa bén mùi hương ThiềnMà trăm óc với nghìn phiền hậu không bẩn ko.Còn sinh sống Hương Sơn cảnh sắc ca, nhị cấu kết chuyển ta về cùng với đất Phật:Lần tràng hạt, niệm: “Nam vô Phật…”Cửa từ bi công đức biết là bao.

Ấy là chiếc khoảnh khắc thi nhân quên mình là thi sĩ nhằm nhưng sinh sống trong không khí thiền của Phật tử, cũng là cơ hội kẻ vãng cảnh cvào hùa Hương thành tín đồ hành hương về đất Phật nhằm thanh hao thanh lọc trung tâm hồn.

Các thi sĩ lãng mạn thường được ca tòng Hương gợi xúc cảm một cách gián tiếp để có rất nhiều tứ thơ nhẹ nhàng, êm đẹp mắt về tình thân. Đó là mẩu truyện “Rau sắng ca dua Hương” của Tản Đà, tình ái mộng mơ của một cô bé nhỏ đi chùa Hương (Nguyễn Nhược Pháp), với tình ái hữu tình của Nguyễn Bính cùng với cô hái mơ. Cả tía tình yêu này hầu như dính líu rất nhiều đến ca dua Hương.


*

Vào lúc hội ca tòng Hương năm 1923, Đỗ Tang Nữ đọc được bài bác thơ Rau sắng chùa Hương của Tản Đà in lên trên Truyện trần gian I, nlỗi sau:

Muốn ăn rau củ sắng chùa HươngTiền đò hổ hang tốn con đường xấu hổ xa.Mình đi ta ở lại nhàCái dưa thời khụ, mẫu cà thời thâm.

Đỗ Tang Nữ ngay tắp lự gửi rau sắng đương nhiên bốn câu thơ cho Tản Đà. Nhận được rau và thơ, Tản Đà viết bên trên Truyện thế gian II: “… Lạ thay! Không biết ai, tuy vậy hẳn là “một bạn ý trung nhân xa lạ biết” đây! Nay đang không biết mang nhời về đâu cơ mà cảm ơn, vậy nhân Truyện vắt gian, kính in bức ngọc thư của người nào và xin nối mấy lời cảm tạ:

Nguyễn Tiên Sinch nhã giám,

Sau này, Tản Đà new biết Đỗ Tang Nữ tên thật là Nguyễn Thị Khê, hiệu Song Khê, em ruột nàng sĩ Tương Phố, y tá nhà thương Hà Nam, sau thay đổi về có tác dụng y tá công ty thương Bắc Giang.


*

Xulặng suốt bài thơ Chùa Hương của Nguyễn Nhược Pháp là tình ái đầu đời của cô nhỏ nhắn mười lăm tuổi vào một chuyến hành trình thăm ca tòng lễ Phật. Mối thật tâm thơ mộng vì chưng nó mang đến cùng với cô bất thần cùng êm vơi biết bao. Người cô yêu là 1 văn nhân thanh hao định kỳ, ngỡ như gần như việc sẽ giỏi đẹp mắt, như thế nào ai biết “Giờ vui đời tất cả vậy/ Thoảng ngày vui qua rồi!”. Bài thơ khnghiền lại bởi một chút hi vọng mong muốn manh của cô ấy bé xíu trước Phật đài Hương Tích:

Ngun chết giả nhang khói vàngSay trong niềm mơ ước màngEm cầu xin Giời PhậtSao mang lại em lấy chàng!

Đây là ái tình phát sinh bên trên đất Phật yêu cầu hình như nó không còn lnóng bụi hồng ai mà lại thấm một vị thiền hậu dìu dịu, tkhô nóng khiết. Nó khởi sắc tkhô nóng cao nhỏng cảnh “Sông nước chảy/ Đưa cánh buồm lô nhỏ”, lại có gì rất thiêng trong “Động thẳm nhẵn xanh ngời/ Gấm thêu trần thanh khô nhũ/ Ngọc nhutí hon hương trầm rơi”, để rồi sau cùng “Say vào hương khói mơ màng” của mùi hương tnhân từ khu đất Phật. Đó là vẻ đẹp riêng của tình ái này, với ta phát âm vị sao tình yêu địa điểm của Phật ấy lại dễ dàng đến với trái tyên thi sĩ lãng mạn nhỏng Nguyễn Nhược Pháp nhằm ông chế tạo ra bài bác thơ khét tiếng Cvào hùa Hương.

Xem thêm: Những Điều Cần Biết Về Vé Tiết Kiệm Đặc Biệt Của Vietnam Airline Là Gì


*

Mối tình vào bài xích thơ Cô hái mơ của Nguyễn Bính gồm khác. Nó không hữu tình theo kiểu thấm vị thiền nhỏng tình ái cô bé xíu vào Cvào hùa Hương, mà lại thơ mộng theo phong cách trần tục của đời thường xuyên. Không bao gồm “chình ảnh bụt”, không tồn tại “mùi thiền”. Cái bám líu của bài xích thơ này với danh win cvào hùa Hương chỉ ở nhị chi tiết: động Hương Sơn (“Cách cồn Hương Sơn nửa dặm đường”) cùng rừng mơ (ca dua Hương có rừng mơ, còn được gọi là thung mơ). Bài thơ khắc ghi một tình yêu thoáng qua giữa tác giả với cô hái mơ trong một form chình ảnh thiệt lãng mạn: Chiều đang xuống dần dần, khung trời âm thầm cùng vào trẻo, một cô hái mơ thấp thoáng vào rừng mơ… Và khách hàng thơ sẽ thẩn thơ trên đường chiều đó… Một cuộc hội thoại hình như chỉ đối kháng pmùi hương trong một mối tình vừa chớm nở? Nhưng cô bé ko vấn đáp mặc cho thi nhân vẫn ước ao níu kéo cô về công ty bản thân một nơi ở cũng tương đối lãng mạn:

Nhà ta sinh sống bên dưới cội cây dươngCách cồn Hương Sơn nửa dặm đườngCó suối nước trong tuôn róc ráchCó hoa mặt suối ngào ngạt gửi hương…

Bài thơ khép lại bởi ái tình vừa bắt đầu mới nhú đã đổ vỡ tức thì của thiết yếu người khách thơ đó:

Cô hái mơ ơi!Chẳng vấn đáp nhau lấy một lờiCứ yên ổn rồi đi rồi tắt hơi bóngRừng mơ hiu hắt lá mơ rơi…

Cô hái mơ được in ấn trong tập “Lỡ bước quý phái ngang” năm 1940 tại Hà Thành. Nó không bi lụy với nhức xót như Lỡ bước quý phái ngang nhưng mà chỉ nên nỗi ảm đạm “hiu hắt cúa lá mơ rơi” vơi nhẹ với lãng mạn…

Cả nhì bài bác thơ Cô hái mơ cùng Ca dua Hương đông đảo được phổ nhạc phải mức độ phủ rộng của chính nó trong công chúng càng mập. Còn mẩu truyện “rau sắng ca dua Hương” thì được ca ngợi thoáng rộng trong nhân dân toàn nước ta. Vậy là qua thơ, chùa Hương đã đi vào với đa số nhà…


Ca tòng Hương cũng là mối cung cấp cảm giác đầy đủ cho những đơn vị thơ sau Cách mạng tháng Tám. Danh thắng nơi cửa ngõ Phật ấy đã giúp bọn họ nảy ra phần đông tứ thơ tốt để viết buộc phải các câu thơ đẹp mắt gìn giữ đến đời, đến nhỏ cháu tương lai. Đôi khi, người ta cho vãng chình họa ca tòng Hương vào mùa xuân (tiệc tùng cvào hùa Hương ban đầu từ thời điểm ngày Ngulặng Tiêu, tức rằm mon Giêng cho tới rằm tháng Hai). Nhưng đơn vị thơ Nguyễn Xuân Sanh lại mang đến thăm ca dua vào mùa đông, mon 12-1962. Ông đã viết bài Trước xuân, thăm ca tòng Hương với một tđọng thơ hơi độc đáo:

Đò đi ngược suối. Cuối đôngLòng anh hồ hết muốn tìm kiếm xuân trước ngày…

Và ông sẽ search thấy mùa xuân ngay lập tức trong số những ngày cuối đông khi ông đặt chân lên chiến thắng chình ảnh cvào hùa Hương. Vì sao bao gồm chuyện kỳ lạ này? Vì Hương Sơn rất đẹp quá… tình quá… lại hiếu khách nữa, đang khiến mùa đông – ca tòng Hương thành mùa xuân – trong trái tim tác giả. Từ trái tlặng thi nhân trào ra phần lớn dòng cảm giác nhỏng cần yếu làm sao chống nổi:

Sáng ttách. Hương Tích gió hanhNắng thơm bên suối, tkhô nóng xanh vào mùaXuân không về, núi chưa mưaNhưng mặt ta mọi rừng mơ nngơi nghỉ rồiKhăn uống tơ xuân trải thung dàiAnh nghe xuân đến: bên đồi, bước em…Đại già còn Trắng sương đêmChờ ai hò hứa hẹn bên thềm ngày xuân.

Tám câu thơ đang vẽ buộc phải một tranh ảnh tuyệt vời và hoàn hảo nhất về Hương Tích. Và không có ai nghĩ rằng đây là cảnh quan của mùa đông chùa Hương vị dung nhan xuân đã tràn đầy (tám câu thơ mà gồm cho tư từ xuân).

Viết về ca dua Hương theo cách tả trực tiếp nhỏng Nguyễn Xuân Sanh hiếm hoi, nhưng mà hay những thi nhân xuất xắc viết theo lối hoài niệm. Đối với những chiến hạ chình ảnh – trọng điểm linc như ca dua Hương, viết theo lối này là đắc đại độc nhất, bởi nó cho phép đơn vị thơ rất có thể xoáy sâu vào một hồi ức lưu niệm hay như là 1 ấn tượng rực rỡ của cvào hùa để bày trò Để ý đến của chính bản thân mình trước cuộc sống bây giờ. Đó là các bài Nhớ hoa mơ Hương Tích của Vũ Quần Phương thơm, Về bến Chân Như của Nam Sơn, Thỏ thẻ cùng với cvào hùa Hương của Hưởng Triều…


Hoa mơ là một nét đặc trưng của cảnh sắc cvào hùa Hương, một tuyệt hảo thiết yếu làm sao quên so với ai đó đã từng mang lại vãn chình ảnh ca dua. Nó là một trong nét đẹp của thiên nhiên bao bọc quần thể danh chiến thắng Hương Sơn, mà lại nó còn là một trong nét xin xắn – trọng tâm linc trong tâm địa mỗi con tín đồ hành hương về khu đất Phật. Nó sở hữu white color tinc khiết, tỏa mừi hương dịu dịu, tượng trưng cho việc thanh cao của trung ương hồn bé bạn. Thử hỏi ví như chùa Hương nhưng mà thiếu hụt đi mẫu white color hoa mơ ấy thì sẽ chũm nào? Cho yêu cầu Vũ Quần Phương mới Nhớ hoa mơ Hương Tích! Đây chưa hẳn là nhớ về một ấn tượng đẹp của chùa Hương nhưng bản thân từng yêu dấu ngày nào, mà là “Nhớ hoa mơ Hương Tích” vì nó không hề nữa ở ca dua Hương. Không nên nhớ để nhưng mà nhớ; tại chỗ này nhớ nhằm nhưng nhức. Vì vậy, tức thì khổ đầu bài thơ, ta nhận biết chiếc vai trung phong trạng hụt hẫng, nuối tiếc cùng với việc ngậm ngùi, xót nhức của tác giả:

Thung mơ Hương Tích không thể nữaĐêm qua nghe gió thức hồn maiChút ít mùi hương núi cũ làm cho xao xuyếnTia khói trầm bay trước Phật đài

Thung mơ không hề nhưng lại hồn phách vẫn còn, và chút mùi hương núi cũ ấy vẫn làm nghẹn ngào cả tia khói trầm trước Phật đài! Thật nhức xót biết chừng nào! Liệu lời kêu cứu vớt của hồn vía bao gồm thấu mang lại Phật không? Khnghiền lại bài bác thơ vẫn là nỗi ngùi ngùi, nỗi nhức ấy; nhưng ở kề bên nỗi đau lại lóe sáng một ý thức vị trí cửa Phật:

Thung mơ quan yếu thành mơ nữaVườn mai đi biệt vẫn hồn maiĐêm qua sân trước về bung nởĐất Phật tuyệt lòng ta mãn knhị.

Điều chủ yếu là hồn mai vẫn còn, và chỉ cần lòng ta rộng lớn mở (nlỗi làm việc đất Phật) thì hoa mai đang bung nnghỉ ngơi lại.

Nếu Vũ Quần Pmùi hương “Nhớ hoa mơ Hương Tích” ni không còn nữa nhằm ngậm ngùi, đau xót, thì Nam Sơn lại dong thuyền Về bến Chân Như để tra cứu ý nghĩa triết lý của “giọt nước thời gian”. Đó là một trong giọt nước với chân thành và ý nghĩa biểu tượng:

Theo nước mây trôi về bến nhớNước thời gian tan mãi vào đờiPhải chăng giọt nước nđần năm ấyTìm lại cành sen lắng viễn khơi.

Giọt nước ấy gồm cuộc sống thường ngày riêng rẽ của chính nó, sở hữu chân thành và ý nghĩa triết lý nhân sinc sâu sắc:

Giọt nước lặng lẽ rơi giọt nướcHồn ai là giọt nước phân chia đôiĐể xa thăm thoắm không tính muôn kiếpGiọt nước lại tìm giọt nước thôi.

Về bến Chân Như ở chỗ này có thể đọc là về cùng với cõi Phật, với “giọt nước lại tìm kiếm giọt nước thôi” có chân thành và ý nghĩa nhỏ bạn tìm về với con người vào một cuộc sống đời thường hòa đồng, thân ái. Bài thơ thấm vị “thiền”, sở hữu triết lý công ty Phật – kia đó là gai dây contact cùng với chiến thắng chình ảnh khu đất Phật ca dua Hương.


Còn Hưởng Triều lại Thỏ thẻ với ca dua Hương nhỏng đã trò chuyện với cùng một người thân trong gia đình. Sau ngày giải pchờ miền Nam, thống độc nhất nước nhà, bên thơ miền Nam ấy new tất cả thời gian ra thăm miền Bắc cùng vãng chình họa ca tòng Hương. Có chút ít gì nôn nao nhỏng đứa con xa về cùng với mẹ khi biết bà mẹ vẫn dang tay chờ đợi bản thân.

Mang lòng Bến Nkẹ đề nghị ta vộiMà nơi bắt đầu đại cơ hoa vẫn chờ

Bằng bé góc nhìn của một nhà thơ, ông nhận ra nét đặc thù của win chình ảnh cvào hùa Hương – chính là chiếc màu xanh lá cây Hương Tích kỳ diệu bao trùm lên toàn bộ cơ mà chưa hẳn ở đâu cũng có:

Đâu cần lá đá quý rơi cuối thuNhẹ xanh, xanh mang đến sương Thiên TrùTrời xanh, xanh núi, xanh luôn luôn gióXanh tan cành lá, xanh chuyến đò.

Xem thêm: Những Điều Không Phải Ai Cũng Biết Về Vé Máy Bay 0 Đồng Là Gì ?

Vào chẳng thưa, ra quên trìnhThần hẳn hết sức vui: Miền Nam mình!Từ giã – chân đi hồn lại ngảnhVò rượu gài mơ xuất xắc côn trùng tình?

Tnóng lòng trong phòng thơ Hưởng Triều miền Nam đối với chùa Hương cũng là tnóng lòng của dân chúng ta so với danh chiến hạ bậc nhất của tổ quốc.